Het boek Veranderdiagnose van de hand van de universitair docent Organisatiefilosofie bij de Faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam, Rob van Es, is een werkelijk schitterend en verrassend werk. In de eerste plaats is de vormgeving opvallend luxe en op vele momenten intrigerend. Dit komt niet alleen tot uiting in de uitvoering als hardcover en het gebruik van een glanzende, dikke papiersoort, maar zeker ook door de vele afbeeldingen en weergaven van vaak bekende kunstwerken en kunstvormen. In dit boek over organisatiediagnostiek staan veranderingsprocessen centraal. Deze processen worden gepresenteerd door de analogie te maken met diverse kunstvormen wat voor bijzondere invalshoeken zorgt. Zo vind je in dit boek bekende en minder bekende schilderijen terug van ondermeer Pablo Picasso en Diego Veláquez, maar ook litho’s, afbeeldingen van films als The remains of the day en The Matrix en de meest tot de verbeelding sprekende gedichten. Door de vergelijking te maken met situaties zoals je die aantreft in het proces van veranderdiagnose is een rijk geïllustreerd en uitermate aanspreekbaar en intrigerend boek ontstaan. Ook de toonzetting is fris en ongebruikelijk. Al bij de inleiding geeft de auteur aan dat, om zijn geloofwaardigheid niet in het geding te laten komen, hij in dit boek, immers een pleidooi voor meervoudig kijken, gekozen heeft voor een viertal verschillende inleidingen. Een treffende inleiding spreekt het gewenste publiek immers meteen aan! En dat aanspreken lukt hem erg goed. Niet alleen door de opening voor zowel de geïnteresseerde leek, de beginnende vakgenoot, de seniorveranderaar en de onderzoeker, maar eveneens door de uitermate goed onderbouwde en aantrekkelijk gepresenteerde opzet van de rijkdom aan kennis die met dit boek wordt overgedragen. In een bondige leeswijzer aan het begin van dit boek wordt meteen een helder kader neergezet en de daarop volgende vier delen over de wijze waarop mensen waarnemen, zin geven en leren, waarbij tevens de context van organisaties aan bod komt, beeldende kunst als casuïstiek wordt behandeld en het model voor veranderdiagnose gepresenteerd wordt, volgen eveneens deze zelfde eenduidige structuur. Bijzonder knap is hoe alle onderdelen in dit boek op zinvolle wijze samengebracht worden in het model voor veranderdiagnose wat in het laatste deel van dit boek gepresenteerd wordt. Aansluitende theorieën en ook voor de leek vaak herkenbare beeldende kunst komen op originele wijze samen in de metafoor van het maken van een film. Een absoluut bruikbaar werkmodel waar erg veel aanknopingspunten voor de praktijk uit te destilleren vallen die zeker ook de organisatie en mensen met wie je gaat werken aan zal spreken. (Audrey de Jong)
