De titel van dit boek zal aantrekkingskracht hebben voor wie druk-druk-druk is. Tijd maken slaat echter niet op timemanagement in de gebruikelijke zin van het woord. Taylor, docent Manchester (UK), houdt zich bezig met de tijdsbeleving van mensen, de psychologische tijd. In welke omstandigheden sleept de tijd zich voort of lijkt ze stil te staan, en wanneer vliegt de tijd? ‘Gezelligheid kent geen tijd’ maar het gebeurt ook dat de wijzers van de klok niet vooruit te branden zijn. Taylor geeft een met tal van anekdotes doorspekt overzicht van manieren waarop we de tijd beleven en bespreekt vijf wetten van psychologische tijd (geen wetten in wetenschappelijke zin, maar verklaringen die overeenkomen met veel subjectieve ervaringen en door onderzoek worden gestaafd). Ze luiden: (1) De tijd verstrijkt sneller naarmate we ouder worden. (2) Nieuwe ervaringen en omgevingen vertragen de tijd. (3) De tijd verstrijkt sneller als we ergens volledig in opgaan.(4) Als we nergens door in beslag genomen worden, gaat de tijd langzaam.(5) De tijd vertraagt of ‘stopt’ in situaties waarin het ‘bewuste denken’ ofwel normale ego buiten werking is. – Sleutelfactoren voor de tijdbeleving zijn de mate van informatie die verwerkt moet worden en de sterkte of zwakte van het ego (de denkprocessen die directe ervaring van de wereld in de weg staan). In volgende hoofdstukken belicht Taylor de tijdsbeleving in verschillende culturen, bij ons lineair en in veel andere culturen cyclisch. Hij staat stil bij de tijdsbeleving die specifiek is voor hogere bewustzijnstoestanden (door bijvoorbeeld extase en meditatie) en bij theorieën die het scheiden van verleden-heden-toekomst kunstmatig achten. Zijn verhaal mondt uit in de vraag hoe we via kennis van psychologische tijdswetten door ons denken en handelen de tijd naar believen kunnen vertragen of versnellen (in meer of minder gewenste situaties). Aangezien nieuwe situaties en ervaringen de tijd vertragen, kunnen mensen kiezen voor continu reizen of nieuwe dingen aanpakken, maar daar zitten zekere risico’s aan. Het laatste hoofdstuk wijst een vruchtbaarder weg: je kunt de tijd uitbreiden en transcenderen door regelmatig mediteren, door mindfulness te beoefenen en door je leven minder hectisch te maken. Dat leidt tot een hoger energieniveau en tot toenemend leven in het nu, waardoor de tijd je niet langer ontglipt. “Tijd maken’ maakt de lezer bewust van de eigen tijdbeleving, factoren die deze bepalen en mogelijkheden tot ombuiging ervan – om zo meer baas te worden over eigen tijd. Veel is herkenbaar, maar sommige conclusies roepen tegenspraak op. Het boek is toegankelijk en onderhoudend, wat mij betreft te. Vooral de vele anekdoten zorgen voor een overmaat aan herhaling. Nieuwe informatie, zoals Taylor zelf zegt, houdt je bij de les, maar bij herhaling treedt een desensitiseringsmechanisme op – waardoor het lang kan duren eer je het boek uit hebt. (Nel Jagt)
