Dit boek is geschreven voor professionals en managers die in hun werk voor grote uitdagingen komen te staan, en beseffen dat ze er niet komen met kennis en vaardigheden alleen. Ze kiezen ervoor ’aan zichzelf te werken’ nadat ze ten prooi vielen aan burnout, of omdat ze een gemis aan geluk, balans en vitaliteit erva-ren. Godfried IJsseling, seniortrainer en coach bij De Baak, werkt al vele jaren met deze doelgroep. Hij schreef zijn boek op basis van min of meer klassieke literatuur (Transactionele Analyse, Psychosynthese, Rogers, Erikson) maar vooral ook op basis van zijn persoonlijke professionele ervaring: “Het leven wordt niet geleefd via theorie maar via ervaring.” Het boek is niet geschreven voor professionele coaches, al gaat het laatste (zevende) hoofdstuk over het begeleiden van anderen in hun professionele ontwikkeling. De onderti-tel Echtheid in professionaliteit verhult overigens dat IJsseling in zijn begeleidings- en trainingswerk zelden een scheiding maakt tussen werk en privé: “De worstelingen die je als professional tegenkomt in je werk zijn dezelfde als die in je privéleven.” Basaal in zijn boek is het onderscheid tussen ons oorspronkelijke zelf en de persoonlijkheid die we hebben aangemeten (mijn inziens suggereert de woordkeus ’aangemeten’ te veel een bewuste keus). Als reactie op omstandigheden in je leven, vooral in de vroege jeugd in relatie tot ouders, heb je een aantal kwaliteiten gecultiveerd, dienstig om jezelf te redden of te overleven. Ze fungeren als beschermingsmechanismen. Vaak overdekken ze de oorspronkelijke kwaliteiten van je kern, die daarmee niet meer goed tot hun recht komen. Misschien was de ’jas’ van beschermingsmechanismen vroeger functioneel maar nu omhult of verstikt ze de talenten van het pure ik. Persoonlijke ont-wikkeling betekent afpellen of afleggen van niet meer functionele beschermingsmechanis-men en ont-plooien van hetgeen daaronder opgevouwen (beklemd) zit: de persoonlijke essentie. Dat is niet simpel, want je kunt zo met je jas vergroeid zijn dat je niet denkt dat je een jas draagt maar dat je de jas bent. De lezer, consequent direct in de je-vorm aangesproken, wordt aangespoord en geholpen onderscheid te maken tussen ’de jas’ en de eigen kern daaronder. Uitgangspunt is dat je positiekeuze in het leven nauw samenhing met de situatie waaruit je voortkwam, maar dat er inmiddels mogelijkheden zijn om de eigen keuzen te herzien. Dat is een vaak pijnlijk proces maar het levert je op: persoonlijke ontwikkeling in de zin van (her)ontdekken van talenten en algehele verdieping (opvallend vaak komt in het boek het woord ’diep’ of ’diepgaand’ voor). De lezer wordt een spiegel voorgehouden; hij wordt bijvoorbeeld gestimuleerd te reflecte-ren op de eigen positiekeuze in relatie tot een reeks polariteiten, waarvan een fundamentele is de gericht-heid op het ik versus de gerichtheid op de ander. Beide polen leiden in extremo tot eenzaamheid, maar elkeen moet op eigen wijze tot een synthese komen; welke opdracht brengt dat voor de individuele lezer mee? Een volledig hoofdstuk is gewijd aan het waarnemen: welke filters of defensiemechanismen (rationalisatie, ontkenning, projectie, overdracht) en welke positiekeuzen (ouder, kind, volwassene) reguleren je waarne-ming en hoe kun je leren op een opener manier te kijken? Het voorlaatste hoofdstuk beschrijft persoonlijke ontwikkeling als een levenslange reis van afscheid nemen en aankomen, met de angst maar ook de vreugde en verdieping die daarbij horen. Ten slotte is er aandacht voor het begeleiden van de persoonlijke ontwikke-ling van anderen, die er niet op uit moet zijn de ’jas’ te versterken maar de kern daaronder vrij te maken. Anders dan voor professionals en managers in algemene zin zal veel wat in dit boek aan de orde komt voor coaches niet nieuw zijn (al is ook of juist voor hen continue persoonlijke ontwikkeling een must). Het is wel op persoonlijke wijze en zeer zorgvuldig geschreven, elke zin is met precisie geformuleerd. De toon is be-scheiden, rustig, strevend naar – jawel - diepgang. Soms wordt de tekst wat kabbelend doordat zaken nog weer eens herhaald of geparafraseerd worden, mogelijk door de behoefte aan zorgvuldigheid of omdat een deel van de beoogde doelgroep niet vertrouwd is met deze materie. Maar juist de manier waarop IJsseling aan minder ingewijden uitlegt waar het bij persoonlijke ontwikkeling om draait, kan ook voor (andere) coa-ches inspirerend zijn. (Nel Jagt)
