Het onderwerp van dit boek is meer dan ooit welkom, zeker in tijden waar corruptie schering en inslag lijkt te zijn. Hierbij verwijs ik naar de huidige economische crisis. Deze crisis is zeker niet alleen maar te wijten aan een natuurlijke inkrimping van de economie, maar ook aan gebrek van ’gepaste’ integriteit. Maar ondanks dit boek en nog vele volgende zal de titel ’integere manager’ altijd wel worden gedragen door een klein aantal managers, idealisten die elk tijdperk rijk is. Het boek is goed gestructureerd en de tabellen helpen bij het verwerken van de materie. De korte samenvattingen bij elk hoofdstuk onder de titel ’Ten slotte’ geven telkens de essentie weer van wat voorheen werd behandeld. Het blijft echter bij een vrij theoretische benadering, voorbijgaand aan de manier waarop men moet pogen om binnen een zekere sfeer van bedrijfsimprovisatie de integriteit te bewaren. Het is per definitie niet zo dat ondernemingen ofwel totaal van bonafide, dan wel totaal van malafide aard zijn. Neen, elk bedrijf blijkt een clair-obscur omgeving te zijn, waarbinnen de manager een gepaste ’consistente’ integriteit dient te ontplooien. En vergeet niet, hij is en blijft een mens. Men moet compromissen sluiten, en daarmee bedoel ik niet zoals de auteur soms stelt: het kiezen tussen twee (grote) kwaden, maar het ontwikkelen van een aanvaardbare integriteit binnen de eigen machtspositie. Soms moet men accepteren dat anderen je dit niet in dank afnemen. Het is dan de kunst om via de gulden middenweg een maximale integriteit te ontwikkelen. Ik mis dan ook in het werk de psychologische benadering via de zogenoemde ’emotionele intelligentie’, waarbij men zich via empathie kan inleven en daarop gesteund de gepast keuzes maakt. De auteur heeft het bij het begin van het boek over het bereiken van de top, maar dat heeft naar mijn bescheiden mening niet erg veel met integriteit te maken. Managers die topambities hebben en tot het betere middenmanagement behoren, voor hen is een integere houding van groter belang. Zij staan dicht bij de vloer en moeten dagelijks de ’werkbijen’ aansturen. Boven in de top, meestal ver verwijderd van de werkelijkheid zitten zij die teren op hun prestaties. Het voorbeeld van de beklimming van de Mount Everest met de keuze tussen leven en dood van de medemens lijkt mij dan ook geen goed voorbeeld in dit boek. De vraag is of men de top bereikt door integriteit of door volharding? Bij volharding, daar is integriteit soms ver te zoeken. Een aanzienlijk deel van het boek heeft het over dilemma’s. Wanneer het gaat over dilemma’s, dan kan ik mij wel voorstellen dat zij een uitdaging moeten zijn voor de integriteit. Maar ook zonder grote dilemma’s is het al moeilijk genoeg om de koers op het noorden te houden. Men moet zich elke dag de vraag stellen hoe de dagelijkse activiteiten te ’runnen’ op een menselijke en bedrijfsgerichte manier. Elk uur van de dag krijgt men de proef op de som, en dan is het soms snel beslissen over piepkleine alledaagse problemen. Het valt me op dat de auteur iets met ’handen’ heeft. Ik noem : vuile handen,vele handen,verstrengelde handen, zachte hand, beschermende en tenslotte de sterke hand. Persoonlijk heb ik niets tegen handen, maar het woord doet mij teveel denken aan actie en handelen, niet zozeer aan het denkwerk dat zo broodnodig is om tot menselijke beslissingen te komen. (Eddie De la Rivière)
